बैंक लोन तथा धितो• बैंकिङ तथा कर्जा

बैंक जग्गा धितो लोन २०८३: मूल्याङ्कन सूत्र (FMV), नियम र ५ अस्वीकार कारण

BR Bhatta
BR Bhattaनापी प्राविधिक तथा सफ्टवेयर अनुसन्धानकर्ता
२०८३ कार्तिक८ मिनेट पढाइ

सारांश (Summary): कुन जग्गामा बैंकले ऋण दिँदैन? नेपाल राष्ट्र बैंकको LTV सीमा, ७०% बजार + ३०% मालपोत मूल्याङ्कन सूत्र (FMV & Distress Value) र आवश्यक कागजातको स्पष्ट गाइड।

नेपाली अडियो गाथा (Listen in Audio)AI Voice

पढ्न समय छैन? यो लेख सम्पूर्ण नेपालीमा सुन्नुहोस्

यो उपयोगी जानकारी साथीभाइसँग सेयर गर्नुहोस्:

१. नेपाल राष्ट्र बैंक (NRB) को घरजग्गा कर्जा सम्बन्धी पछिल्लो नीति र सीमा

नेपालमा कुनै पनि वाणिज्य बैंक (क वर्ग), विकास बैंक (ख वर्ग) वा फाइनान्स कम्पनी (ग वर्ग) बाट जग्गा धितो राखेर कर्जा लिनुअघि नेपाल राष्ट्र बैंकको एकीकृत निर्देशन २०८१/८२ ले तोकेको लोन-टु-भ्यालु (LTV Ratio) अनुपात बुझ्नु अनिवार्य हुन्छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको पछिल्लो व्यवस्था अनुसार: • व्यक्तिगत आवासीय घर कर्जा (Personal Home Loan): अधिकतम २ करोड रुपैयाँसम्म लिन सकिन्छ। • काठमाडौं उपत्यका भित्रका घरजग्गा: बैंकले इन्जिनियरको मूल्याङ्कन (Fair Market Value) को अधिकतम ५०% सम्म मात्र कर्जा प्रवाह गर्न पाउँछ। • काठमाडौं उपत्यका बाहिरका घरजग्गा: बैंक मूल्याङ्कनको अधिकतम ६०% सम्म कर्जा प्रवाह गर्न पाउने छुट दिइएको छ। • व्यावसायिक रियल इस्टेट कर्जा (Commercial Real Estate): धितो मूल्याङ्कनको ३०% देखि ४०% सम्म मात्र उपलब्ध हुन्छ। यदि तपाईंको जग्गाको कुल मूल्याङ्कन १ करोड रुपैयाँ निस्कियो भने, काठमाडौं उपत्यकामा तपाईंले बढीमा ५० लाख रुपैयाँ र उपत्यका बाहिर ६० लाख रुपैयाँसम्म मात्र बैंकबाट ऋण पाउन सक्नुहुन्छ। बाँकी रकम ऋणी स्वयंको स्व-लगानी (Equity) हुनुपर्छ।
कर्जाको प्रकारउपत्यका भित्र (LTV)उपत्यका बाहिर (LTV)अधिकतम कर्जा सीमा
पहिलो आवासीय घर कर्जा (First Home Loan)५०%६०%रु. २ करोड
व्यावसायिक घरजग्गा कर्जा (Commercial)३०% - ४०%४०% - ५०%धितो क्षमता अनुसार
जग्गा खरिद कर्जा (Land Purchase Loan)४०%५०%रु. १ करोड
ओभरड्राफ्ट तथा धितो कर्जा (Mortgage Loan)४०%५०%रु. ५० लाख

२. बैंक इन्जिनियरले गर्ने जग्गाको मूल्याङ्कन सूत्र (FMV & Distress Value)

बैंकले जग्गाको मूल्याङ्कन गर्दा ऋणीले भनेको भाउ वा बजारमा चलेको भाउ सिधै मान्दैन। यसका लागि नेपाल इन्जिनियरिङ काउन्सिलमा दर्ता भएका आधिकारिक बैंक भ्यालुएटर (Bank Valuator Engineer) ले स्थलगत निरीक्षण (Field Inspection) गरी वैज्ञानिक सूत्र अनुसार मूल्याङ्कन प्रतिवेदन (Valuation Report) तयार गर्छन्। बैंक मूल्याङ्कन निकाल्ने मुख्य सूत्र: १. सरकारी न्यूनतम मूल्याङ्कन (Government Valuation): जिल्ला मालपोत कार्यालयले रजिष्ट्रेसन प्रयोजनका लागि तोकेको दररेट। २. प्रचलित बजार मूल्य (Market Value): स्थानीय स्तरमा खरिदबिक्री भइरहेको वास्तविक कारोबार दर। ३. भारित औसत मूल्याङ्कन (Fair Market Value - FMV): बैंकहरूले सामान्यतया बजार मूल्यको ६०% देखि ७०% र सरकारी मूल्याङ्कनको ३०% देखि ४०% जोडेर औसत फेयर मार्केट भ्यालु निकाल्छन्। सूत्र: FMV = (बजार मूल्य × ०.७०) + (सरकारी दर × ०.३०) ४. संकटकालीन बिक्री मूल्य (Distress Value / Force Sale Value): यदि ऋणीले ऋण तिर्न नसकेर बैंकले लिलामी (Auction) गर्नुपरेमा तुरुन्तै बिक्री हुनसक्ने अनुमानित मूल्यलाई डिस्ट्रेस भ्यालु भनिन्छ। यो सामान्यतया FMV को ७०% देखि ८०% बराबर हुन्छ। बैंकले ऋण स्वीकृत गर्दा यही Distress Value लाई मुख्य आधार मान्ने गर्छ।
नापी प्राविधिक सल्लाह:

जग्गाको मोहोडा (Frontage) राम्रो भएको, बाटो चौडा भएको र चारैतिर पक्की सिमाना भएको जग्गाको बजार मूल्य इन्जिनियरले बढी लगाइदिन्छन्। बाङ्गो वा त्रिकोणात्मक जग्गाको डिस्ट्रेस भ्यालु कम निस्कन्छ।

सिफारिस गरिएका डिजिटल साधनहरू (Free Practical Tools)

यो विषयसँग सम्बन्धित उपयोगी अनलाइन उपकरणहरू

तपाईंको कामलाई सहज र समय बचत बनाउन यी निःशुल्क नेपाली टुल्सहरू प्रयोग गर्नुहोस्:

सबै २८+ उपकरणहरू
निःशुल्क वर्ड फाइल

नेपाली लिखत तथा तमसुक ढाँचा (Legal Deed Templates)

बैनाबट्टा, राजिनामा, घरबहाल र निवेदनका प्रमाणित ढाँचाहरू माइक्रोसफ्ट वर्ड (.docx) मा डाउनलोड गर्नुहोस्।

वर्ड फाइल डाउनलोड गर्नुहोस्खोल्नुहोस्
वडागत दर

मालपोत सरकारी मूल्याङ्कन दर खोजक

आफ्नो जिल्ला र पालिकाको न्यूनतम सरकारी जग्गा मूल्याङ्कन दर एकै क्लिकमा हेर्नुहोस्।

सरकारी मूल्याङ्कन हेर्नुहोस्खोल्नुहोस्
शुभ मुहूर्त

घरजग्गा पास तथा बैना शुभ साइत क्यालेन्डर

घरजग्गा किनबेच, पास र बैनाबट्टा गर्ने शुभ दिन तथा तिथिहरू हेर्नुहोस्।

शुभ साइत क्यालेन्डरखोल्नुहोस्

३. कस्तो जग्गामा बैंकले एक रुपैयाँ पनि ऋण दिँदैन? (५ मुख्य कारण)

धेरै जग्गाधनीहरू आफ्नो नाममा लालपुर्जा हुँदाहुँदै पनि बैंकले ऋण अस्वीकार (Reject) गरिदिएको गुनासो गर्छन्। नेपालका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले निम्न ५ प्रकारका जग्गाहरूलाई कालोसूचीमा राखी धितो स्वीकार गर्दैनन्: १. मोटरबाटो नपुगेको वा मापदण्ड नपुगेको जग्गा: यदि जग्गासम्म पुग्ने बाटो नापी नक्सामा स्पष्ट छैन वा बाटोको चौडाइ न्यूनतम ८ फिट (काठमाडौंमा १० देखि १३ फिट) भन्दा कम छ भने बैंकले सिधै फाइल अस्वीकार गर्छ। गोरेटो बाटो मात्र भएको जग्गा बैंकमा धितो बस्दैन। २. बिजुलीको हाइटेन्सन (High Tension) ट्रान्समिसन लाइन मुनिको जग्गा: नेपाल विद्युत प्राधिकरण (NEA) को ६६kV, १३२kV वा २२०kV को प्रसारण लाइनको तार मुनि पर्ने जग्गामा कुनै पनि बैंकले कर्जा लगानी गर्दैन। ३. खोला, नदी वा खोल्साको राइट-अफ-वे (Setback) भित्र परेको जग्गा: काठमाडौं उपत्यकाका बागमती, विष्णुमती, धोबीखोला वा देशका अन्य प्रमुख नदी किनारबाट २० मिटर मापदण्ड भित्र पर्ने जग्गामा निर्माण स्वीकृति नपाइने हुनाले बैंकले धितो लिन मान्दैन। ४. सार्वजनिक, वन वा सरकारी सिमाना विवाद भएको जग्गा: जग्गाको सिमाना सरकारी जग्गा, सार्वजनिक ऐलानी, पर्ती वा वन क्षेत्रसँग जोडिएको छ र साँधियारसँग विवाद छ भने बैंकको कानुनी सल्लाहकार (Legal Advisor) ले ऋण रोक्का गर्छ। ५. कृषि क्षेत्रमा मात्र वर्गीकरण भएको तर आवासीय कारोबार गर्न खोजिएको जग्गा: भूउपयोग ऐन २०७९ अनुसार स्थानीय तहले कृषि क्षेत्र तोकेको र कित्ताकाट वा बिक्री गर्न नमिल्ने गरी बन्देज भएको जग्गामा धितो कर्जा स्वीकृत हुँदैन।
गम्भीर चेतावनी:

जग्गाको लालपुर्जामा कित्ता नम्बर भए पनि नापी नक्सा (Cadastral Blueprint) मा बाटो स्पष्ट कोरिएको छैन भने बैंक भ्यालुएटरले नेगेटिभ रिपोर्ट लेखिदिन्छ। त्यसैले लोन हाल्नुअघि वडाबाट बाटो प्रमाणित सिफारिस लिनुहोस्।

४. बैंक लोनका लागि आवश्यक पर्ने सम्पूर्ण आधिकारिक कागजातहरूको चेकलिस्ट

जग्गा धितो राखी बैंकबाट छिटो र झन्झटमुक्त कर्जा स्वीकृत गराउन निम्न कागजातहरूको सक्कल र प्रमाणित प्रतिलिपि तयार राख्नुपर्छ: १. जग्गाधनी प्रमाणपुर्जा (लालपुर्जा) को प्रमाणित प्रतिलिपि। २. नापी कार्यालयबाट हालसालै जारी भएको प्रमाणित ब्लुप्रिन्ट नक्सा र ट्रेस नक्सा। ३. सम्बन्धित वडा कार्यालयले जारी गरेको आधिकारिक 'चारकिल्ला प्रमाणित' सिफारिस पत्र। ४. चालु आर्थिक वर्षको सम्पत्ति कर तथा मालपोत तिरो तिरेको सक्कल रसिद। ५. जग्गाधनी, ऋणी र धितोकर्ताको नागरिकताको प्रतिलिपि तथा २/२ प्रति पासपोर्ट साइज फोटो। ६. पारिवारिक विवरण (तीन पुस्ते विवरण) खुल्ने स्थानीय तहको नाता प्रमाणित कागजात। ७. घर भएमा: नगरपालिकाबाट स्वीकृत नक्सा पास प्रमाणपत्र, निर्माण इजाजत, र निर्माण सम्पन्न प्रमाणपत्र। ८. आम्दानीको स्रोत: तलब प्रमाणपत्र, व्यवसाय दर्ता (PAN/VAT दर्ता, अडिट रिपोर्ट, कर चुक्ता), वा घरबहाल सम्झौता पत्र। ९. बैंकबाट धितो स्वीकृत भएपछि सम्बन्धित मालपोत कार्यालयबाट जारी हुने आधिकारिक 'धितो रोक्का पत्र' (Mortgage Freeze Slip)।

बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू (Frequently Asked Questions)

Q: के बाटो नपुगेको जग्गामा कुनै पनि बैंकले ऋण दिँदैन?

हो, नेपालका सबै वाणिज्य तथा विकास बैंकहरूले नापी नक्सामा कम्तीमा ८ देखि १० फिटको मोटरबाटो स्पष्ट नभएको जग्गालाई धितो स्वीकार गर्दैनन्। तर यदि साँधियारसँग मिलेर बाटो छोडेको नयाँ कित्ताकाट नक्सा नापीबाट प्रमाणित गराउनुभयो भने ऋण पाउन सकिन्छ।

Q: बैंकले सरकारी मूल्याङ्कनभन्दा बढी ऋण दिन्छ कि कम?

बैंकले जग्गाको सरकारी मूल्याङ्कन र बजार मूल्याङ्कनको भारित औसत (Fair Market Value) निकाल्छ। सामान्यतया सरकारी दरभन्दा बढी तर बजार भाउको ५०% देखि ६०% सम्म ऋण उपलब्ध हुन्छ।

Q: जग्गा धितो राखेर कति वर्षसम्मको ऋण पाइन्छ?

घर कर्जा (Home Loan) को हकमा सामान्यतया १५ देखि ३० वर्षसम्म र व्यवसायिक धितो कर्जा (Mortgage Loan) को हकमा ५ देखि १५ वर्षसम्मको किस्ताबन्दी (EMI) मा ऋण पाइन्छ।

Official English Editorial & Legal Reference (Financial Management)

English Technical & Regulatory Analysis: Bank Land Loan Valuation Rules Process Nepal

Open English Portal (/en) →

1. Executive Overview & Scope: This in-depth editorial guide (बैंक जग्गा धितो लोन २०८३: मूल्याङ्कन सूत्र (FMV), नियम र ५ अस्वीकार कारण), authored by licensed surveyor and geomatics developer BR Bhatta (Bhakta Raj Bhatt) under the Financial Management (बैंकिङ तथा कर्जा) research series (२०८३ कार्तिक), provides an authoritative reference for property owners, legal practitioners, civil engineers, and real estate stakeholders across all 77 districts of Nepal. (कुन जग्गामा बैंकले ऋण दिँदैन? नेपाल राष्ट्र बैंकको LTV सीमा, ७०% बजार + ३०% मालपोत मूल्याङ्कन सूत्र (FMV & Distress Value) र आवश्यक कागजातको स्पष्ट गाइड।)

2. Statutory Land Valuation, Malpot Registration Tax & Capital Gains Framework in Nepal

In Nepal, every real estate conveyance (Rajinama Likhat Pass) registered at a District Land Revenue Office (Malpot Karyalaya) under the Department of Land Management and Archive (dolrm.gov.np) is subject to a dual-valuation rule established by the Land Revenue Act 2034 (1978 AD) and the annual provincial Finance Acts. Each district maintains a statutory District Valuation Committee chaired by the Chief District Officer (CDO), which publishes minimum per-Aana (in hilly districts) or per-Kattha (in Terai districts) land rates every Shrawan 1 based on road width and surface classification (National Highway, Pitched Urban Road, Graveled Feeder Road, Earthen Track, or Foot Trail / Goreto Bato).

When calculating deed registration tax (Rajinama Dastur), the Malpot Officer compares the buyer and seller’s declared transaction price (Thaili Rakam) against the official Government Minimum Valuation Rate (Sarkari Mulyankan). Under Nepalese property law, registration fees and Capital Gains Tax (Labhkar) are always assessed on whichever value is higher. Standard deed registration rates stand at 5.0% in Metropolitan Cities (such as Kathmandu, Lalitpur, Pokhara, Bharatpur, Biratnagar, and Birgunj), 4.5% in Sub-Metropolitan and Municipal areas, and 4.0% in Rural Municipalities (Gaupalika).

To promote women’s property ownership and financial inclusion, the Government of Nepal grants a statutory 25% registration tax exemption in urban municipalities and up to 50% exemption in rural/mountainous municipalities when land is registered solely in the name of a female citizen (with an additional 35% discount for single women/widows and a flat NPR 100 registration fee for joint husband-wife Dampati Kayam registration), provided the parcel is not resold within 3 years. For sellers, individual Capital Gains Tax (CGT) under the Income Tax Act 2058 applies to transactions exceeding NPR 10,00,000 (1 Million NPR / 10 Lakhs) at 5% for long-term ownership (5 years or more) and 7.5% for short-term ownership (under 5 years). Commercial banks in Nepal further blend 70% prevailing market price with 30% government Malpot valuation to establish Fair Market Value (FMV) for home and business mortgage loans.

3. Chapter-by-Chapter Technical Outline Covered in This Guide (4 Core Sections)

Below is the structured outline of statutory rules, administrative checklists, and empirical calculations analyzed in this publication for Bank Land Loan Valuation Rules Process Nepal:

Chapter 1: १. नेपाल राष्ट्र बैंक (NRB) को घरजग्गा कर्जा सम्बन्धी पछिल्लो नीति र सीमा

नेपालमा कुनै पनि वाणिज्य बैंक (क वर्ग), विकास बैंक (ख वर्ग) वा फाइनान्स कम्पनी (ग वर्ग) बाट जग्गा धितो राखेर कर्जा लिनुअघि नेपाल राष्ट्र बैंकको एकीकृत निर्देशन २०८१/८२ ले तोकेको लोन-टु-भ्यालु (LTV Ratio) अनुपात बुझ्नु अन...

Chapter 2: २. बैंक इन्जिनियरले गर्ने जग्गाको मूल्याङ्कन सूत्र (FMV & Distress Value)

बैंकले जग्गाको मूल्याङ्कन गर्दा ऋणीले भनेको भाउ वा बजारमा चलेको भाउ सिधै मान्दैन। यसका लागि नेपाल इन्जिनियरिङ काउन्सिलमा दर्ता भएका आधिकारिक बैंक भ्यालुएटर (Bank Valuator Engineer) ले स्थलगत निरीक्षण (Field Inspection) ग...

Chapter 3: ३. कस्तो जग्गामा बैंकले एक रुपैयाँ पनि ऋण दिँदैन? (५ मुख्य कारण)

धेरै जग्गाधनीहरू आफ्नो नाममा लालपुर्जा हुँदाहुँदै पनि बैंकले ऋण अस्वीकार (Reject) गरिदिएको गुनासो गर्छन्। नेपालका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले निम्न ५ प्रकारका जग्गाहरूलाई कालोसूचीमा राखी धितो स्वीकार गर्दैनन्: १. मोटरब...

Chapter 4: ४. बैंक लोनका लागि आवश्यक पर्ने सम्पूर्ण आधिकारिक कागजातहरूको चेकलिस्ट

जग्गा धितो राखी बैंकबाट छिटो र झन्झटमुक्त कर्जा स्वीकृत गराउन निम्न कागजातहरूको सक्कल र प्रमाणित प्रतिलिपि तयार राख्नुपर्छ: १. जग्गाधनी प्रमाणपुर्जा (लालपुर्जा) को प्रमाणित प्रतिलिपि। २. नापी कार्यालयबाट हालसालै जारी भए...

4. Statutory & Cadastral Constants Reference

  • Hilly Cadastral System: 1 Ropani = 16 Aana = 64 Paisa = 256 Daam = 5,476 sq. ft. (508.74 m²); 1 Aana = 342.25 sq. ft. (31.80 m²).
  • Terai Cadastral System: 1 Bigha = 20 Kattha = 400 Dhur = 72,900 sq. ft. (6,772.63 m²); 1 Kattha = 3,645 sq. ft. (338.63 m²); 1 Dhur = 182.25 sq. ft. (16.93 m²).
  • Governing Legislation: Land Act 2021, Land Revenue Act 2034, Land Use Act 2076, Land Use Regulation 2079/2081, and National Civil Code 2074 of Nepal.

5. Interactive English Verification Calculators

Cross-check every rate, area threshold, and tax formula from this article in real time using our pure-English engineering tools:

यो उपयोगी जानकारी साथीभाइसँग सेयर गर्नुहोस्:
निःशुल्क एआई जग्गा कानुनी परामर्श • INSTANT LEGAL HELP

के यस विषयमा कुनै समस्या वा दोधार छ? आफ्नो प्रश्न सोध्नुहोस्

नेपालको पछिल्लो नापजाँच ऐन, कित्ताकाट मापदण्ड २०८१ र मालपोत कर नियम अनुसार तत्काल आधिकारिक जानकारी पाउनुहोस्।

💡 धेरै सोधिने नमुना प्रश्नहरू (क्लिक गरी सोध्नुहोस्):
नेपाल सरकारको भूउपयोग तथा नापजाँच ऐनमा आधारित सल्लाह
BR Bhatta
लेखक परिचय

BR Bhatta

सफ्टवेयर विकासकर्ता तथा नापी प्रविधि अनुसन्धानकर्ता। नेपालमा जग्गा नापजाँच, कित्ताकाट, र क्याड अटोमेसनलाई सरल र डिजिटल बनाउने अभियानमा समर्पित।

🧮

सम्बन्धित उपयोगी डिजिटल क्याल्कुलेटरहरू (Interactive Tools):

यस लेखसँग सम्बन्धित हिसाब तथा नापी कार्यलाई १००% सटीक बनाउन तलका निःशुल्क टूल्सहरू चलाउनुहोस्:

नयाँ अपडेट: बीआर पात्रो एन्ड्रोइड एप v8.0.0

नेपालको भरपर्दो डिजिटल पात्रो तथा वैदिक पञ्चाङ्ग एप

वि.सं. क्यालेन्डर, दैनिक तिथि, नक्षत्र, राहुकाल, जग्गा पास/विवाह शुभ साइत, ८०-वर्षे त्रिभागी दशा र वि.सं. ⇄ ई.सं. मिति रूपान्तरण अब इन्टरनेट नहुँदा पनि मोबाइलमै!

१००% विज्ञापन-रहित (Zero Ads)अफलाइन चल्नेदैनिक राहुकाल र साइत अलर्ट
सिफारिस गरिएका अन्य गाइडहरू • RECOMMENDED GUIDES

यस विषयसँग सम्बन्धित अन्य उपयोगी लेखहरू

नेपालको पछिल्लो कानुन र नापजाँच सम्बन्धी थप स्पष्टताका लागि यी आधिकारिक आलेखहरू पनि अध्ययन गर्नुहोस्:

कित्ताकाट मापदण्ड
७ मिनेट

नेपालमा जग्गा कित्ताकाट कसरी गर्ने? नयाँ भू-उपयोग नियमावली, मापदण्ड र नापी प्रक्रिया

जग्गा कित्ताकाट सम्बन्धी भू-उपयोग ऐन २०७६, न्यूनतम क्षेत्रफल सीमा, बाटोको चौडाइ, वडा सिफारिस र नापी कार्यालयमा कित्ताकाट गर्ने चरणबद्ध प्रक्रिया।

कित्ताकाट तथा कानुनपढ्नुहोस्
रजिस्ट्रिसन कर
६ मिनेट

जग्गा पास गर्दा लाग्ने शुल्क २०८३/८४: घरजग्गा रजिस्ट्रेसन दस्तुर, पुँजीगत लाभकर र महिला छुट दररेट तालिका

आ.व. २०८३/८४ मा घर-जग्गा पास गर्दा मालपोत कार्यालयमा कति रजिस्ट्रेसन शुल्क (४%–५%), पुँजीगत लाभकर (CGT ५%–७.५%) र महिला छुट (२५%–५०%) लाग्छ? जग्गा पास गर्दा चाहिने कागजात र अनलाइन क्यालकुलेटर सहित।

मालपोत तथा करपढ्नुहोस्
जग्गा खरिद गाइड
६ मिनेट

सक्कली लालपुर्जा, नक्सा र रोक्का कसरी चेक गर्ने? जग्गा जाँच गाइड २०८३

नक्कली लालपुर्जा र रोक्का जग्गाबाट कसरी जोगिने? मालपोत श्रेस्ता, मेरोकित्ता नक्सा ट्रेस, फिल्डबुक र बाटो निकास चेक गर्ने ७ अनिवार्य तरिका।

सम्पत्ति सुरक्षापढ्नुहोस्
सरकारी मूल्याङ्कन विधि
६ मिनेट

जग्गाको सरकारी न्यूनतम मूल्याङ्कन निर्धारण नियम र गणना विधि (२०८३): CDO समिति, बाटो वर्गीकरण र DOLMA चेक गर्ने तरिका

मालपोत ऐन २०३४ अनुसार CDO नेतृत्वको समितिले सरकारी जग्गा दर कसरी तोक्छ, बजार मूल्य र सरकारी दरबीचको कानुनी फरक के हो र राजश्व गणना कसरी हुन्छ — पूर्ण कानुनी विधि। जिल्ला अनुसारको दररेटका लागि मालपोत मूल्याङ्कन टूल हेर्नुहोस्।

मालपोत तथा करपढ्नुहोस्