जग्गा रोक्का तथा फुकुवा (Rokka & Phukuwa) सम्पूर्ण गाइड तथा निवेदन ढाँचा
बैंक, सहकारी वा अदालतमा धितो रोक्का रहेको जग्गा ऋण चुक्तापछि मालपोतबाट कसरी फुकुवा गर्ने? सम्पूर्ण ५ चरणहरू, आवश्यक कागजात र आधिकारिक निवेदन ढाँचा।
जग्गा रोक्का तथा फुकुवा (Rokka & Phukuwa) सम्पूर्ण गाइड तथा ढाँचा
बैंक, वित्तीय संस्था, सहकारी वा अदालतमा धितो रोक्का रहेको जग्गा ऋण चुक्तापछि मालपोतबाट कसरी फुकुवा गर्ने? चरणबद्ध प्रक्रिया, चाहिने कागजात र तयारी निवेदन ढाँचा यहाँ उपलब्ध छन्।
फुकुवा प्रक्रियाका ५ अनिवार्य चरणहरू (0/5 सम्पन्न)
ऋण चुक्तादेखि मालपोतबाट लालपुर्जामा फुकुवा छाप लगाउनेसम्मका चरणहरूमा टिक लगाउनुहोस्।
बैंक वा वित्तीय संस्थाको सम्पूर्ण सावाँ, ब्याज र हर्जाना भुक्तानी गरी हिसाब शून्य बनाउनुहोस्।
बैंकबाट ऋण चुक्ता प्रमाणपत्र (No Objection Certificate) र मालपोत कार्यालयलाई सम्बोधन गरिएको आधिकारिक फुकुवा पत्र लिनुहोस्।
बैंकको लकरमा सुरक्षित राखिएको जग्गाको सक्कल लालपुर्जा भरपाई गरी फिर्ता बुझिलिनुहोस्।
बैंकको फुकुवा पत्र, लालपुर्जा र नागरिकता सहित मालपोतको दर्ता फाँटमा फुकुवा निवेदन दर्ता गर्नुहोस्।
मालपोतको मोठ र रोक्का फाँटले कम्प्युटर प्रणाली (DLIS) र ढड्डाबाट रोक्का कट्टा गरी लालपुर्जामा फुकुवाको छाप लगाउँछ।
आधिकारिक फुकुवा निवेदन तथा बैंक पत्र ढाँचा
मालपोतमा पेश गर्ने निवेदन वा बैंकले दिने पत्रको नमुना हेर्नुहोस् र कपी वा प्रिन्ट गर्नुहोस्।
💡 खाली ठाउँमा आफ्नो सम्बन्धित मालपोत कार्यालय, बैंकको नाम, कित्ता नम्बर, क्षेत्रफल र ठेगाना भरेर पेश गर्नुहोस्।
जग्गा रोक्का तथा फुकुवा सम्बन्धी ध्यान दिनुपर्ने कानुनी बुँदाहरू
- • रोक्का जग्गा बिक्री वा कित्ताकाट: मालपोतमा रोक्का जनाइएको जग्गा फुकुवा नभएसम्म अन्य कसैलाई बिक्री (राजीनामा), दान, बकस वा कित्ताकाट गर्न कानुनी रूपमा पाइँदैन।
- • बैंकको पत्र मात्रले पुग्दैन: बैंकबाट ऋण चुक्ता पत्र हात पर्दैमा जग्गा फुकुवा हुँदैन। उक्त पत्र मालपोत कार्यालयको दर्ता फाँटमा दर्ता गराई मोठ श्रेस्ताबाट कट्टा गराउनै पर्छ।
- • लालपुर्जामा फुकुवाको छाप: फुकुवा कार्य सम्पन्न भएपछि लालपुर्जाको पछिल्लो भागमा मालपोत अधिकृतको हस्ताक्षर र फुकुवाको रातो छाप लागेको सुनिश्चित गर्नुहोस्।
- • समस्याग्रस्त बैंक/सहकारी भएमा: संस्था बन्द भएमा वा समस्याग्रस्त घोषणा भएमा राष्ट्र बैंक वा सहकारी विभाग/समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिबाट फुकुवा सिफारिस लिनुपर्छ।
🔗 थप सहयोगी वित्तीय तथा जग्गा टूल्स
जग्गा रोक्का तथा फुकुवा सम्बन्धी कानुनी जानकारी
नेपालको मालपोत ऐन, २०३४ तथा बैंक तथा वित्तीय संस्था सम्बन्धी ऐन (बाफिया), २०७३ अनुसार कुनै पनि व्यक्तिले घर वा जग्गा धितो राखी बैंकबाट कर्जा लिँदा उक्त जग्गाको मोठ श्रेस्तामा बैंकको नाममा 'धितो रोक्का' (Mortgage Freeze) जनाइन्छ। रोक्का रहेको अवस्थामा जग्गाधनीले उक्त जग्गा अन्य कसैलाई बिक्री, दान, बकस वा कित्ताकाट गर्न पाउँदैन।
🏦 धितो रोक्का (Mortgage) कसरी हुन्छ?
ऋणीले बैंकबाट कर्जा स्वीकृत गराएपछि बैंकको आधिकारिक पत्र, कर्जा तमसुक, र सक्कल लालपुर्जा मालपोतको रोक्का फाँटमा पेश गरिन्छ। मालपोतले कम्प्युटर श्रेस्ता (DLIS) र ढड्डामा रोक्का जनाई लालपुर्जामा रोक्का छाप लगाएर बैंकलाई जिम्मा दिन्छ।
🔓 फुकुवा (Mortgage Release) कसरी हुन्छ?
कर्जा पूर्ण चुक्ता भएपछि बैंकले मालपोत कार्यालयलाई रोक्का फुकुवा गरिदिन आधिकारिक पत्र लेख्छ। उक्त पत्र दर्ता भएपछि मालपोतले कम्प्युटर श्रेस्ताबाट बैंकको नाम कट्टा गर्छ र लालपुर्जामा फुकुवाको छाप लगाएर जग्गाधनीलाई फिर्ता गर्छ।
रोक्का तथा फुकुवा सम्बन्धी बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू (FAQs)
के रोक्का रहेको जग्गाको केही कित्ता मात्र आंशिक फुकुवा गर्न मिल्छ?
मिल्छ। यदि तपाईंले धेरै कित्ता वा ठूलो क्षेत्रफल धितो राख्नुभएको छ र ऋणको केही हिस्सा चुक्ता गरिसक्नुभएको छ भने बैंकको मूल्याङ्कन र सहमति अनुसार बैंकले तोकिएको कित्ता मात्र आंशिक फुकुवा (Partial Release) को पत्र मालपोतलाई पठाउन सक्छ।
बैंक वा सहकारी संस्था समस्याग्रस्त भएमा कसरी फुकुवा गर्ने?
यदि सम्बन्धित संस्था खारेज वा समस्याग्रस्त भएको छ भने नेपाल राष्ट्र बैंक वा भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय अन्तर्गतको समस्याग्रस्त सहकारी व्यवस्थापन समितिमा निवेदन दिई चुक्ता प्रमाणित गराएर फुकुवा सिफारिस लिनुपर्छ।
के रोक्का फुकुवा नगरी जग्गा कित्ताकाट गर्न सकिन्छ?
सकिँदैन। प्रचलित नापी तथा मालपोत नियमावली अनुसार कुनै पनि संस्था वा निकायको रोक्का कायम रहेको कित्तालाई फुकुवा वा उक्त संस्थाको लिखित पूर्वस्वीकृति बेगर कित्ताकाट गर्न पाइँदैन।
