मृत्युपश्चात जग्गा नामसारी (दाखिल खारेज) सम्पूर्ण गाइड तथा निवेदन ढाँचा
जग्गाधनीको मृत्युपछि हकवालाहरूको नाममा जग्गा नामसारी गर्ने कानुनी प्रक्रिया, वडाको नाता प्रमाणित, सर्जमिन मुचुल्का, र मालपोतमा दिने आधिकारिक निवेदन ढाँचाहरू।
जग्गा नामसारी (दाखिल खारेज) इन्टरएक्टिभ गाइड तथा ढाँचा
परिवारका सदस्य (बुबा, आमा वा पति/पत्नी) को मृत्युपछि उहाँको नामको जग्गा हकवालाको नाममा ल्याउने (दाखिल खारेज) सम्पूर्ण कानुनी प्रक्रिया, चाहिने कागजात र मालपोत/वडामा दिने आधिकारिक निवेदन ढाँचाहरू यहाँ उपलब्ध छन्।
नामसारी गर्न चाहिने अनिवार्य कागजातहरू (0/7 तयार)
तयार भएका कागजातमा टिक लगाउनुहोस् ताकि वडा वा मालपोतमा कुनै समस्या नआओस्।
स्थानीय वडा कार्यालयका पञ्जिकाधिकारीबाट जारी भएको आधिकारिक मृत्यु दर्ता प्रमाणपत्र।
मृतकसँग हकवालाहरूको नाता सम्बन्ध स्पष्ट खुल्ने स्थानीय वडा कार्यालयको आधिकारिक सिफारिस।
मृतकका अन्य हकवाला भए नभएको यकिन गर्न वडाले स्थानीय सँधियार र साक्षीहरूको रोहवरमा तयार पारेको स्थलगत मुचुल्का।
नामसारी माग गर्ने सबै अंशियार हकवालाहरूको सक्कल नागरिकता र स्पष्ट देखिने फोटोकपीहरू।
नामसारी गर्नुपर्ने जग्गाको सक्कल पुर्जा। धितो रोक्का भए फुकुवा पत्र अनिवार्य हुन्छ।
वडा कार्यालयमा चालु आ.व. सम्मको सम्पूर्ण तिरो/कर भुक्तानी गरेको आधिकारिक रसिद।
कित्ताको क्षेत्रफल, आकार र चार किल्ला यकिन गर्न नापी कार्यालयबाट जारी प्रमाणित नक्सा।
मृत्युपश्चात नामसारी हुने ४ चरणबद्ध प्रक्रिया
नामसारीको फाइल यसरी वडादेखि मालपोतसम्म अघि बढ्छ:
वडा कार्यालय
मृत्यु दर्ता, नाता प्रमाणित, सर्जमिन मुचुल्का, सम्पत्ति कर चुक्ता र नामसारी सिफारिस पत्र लिनुहोस्।
नापी कार्यालय
कित्ताको नापी नक्सा ट्रेस (ब्लुप्रिन्ट) र फिल्डबुक उतार प्रमाणीकरण गराउनुहोस्।
मालपोत दाखिला खारेज
मालपोतमा निवेदन दर्ता गरी मोठ श्रेस्ता भिडाउने। शंका भए १५ दिने हकदाबी सूचना जारी हुन्छ।
नयाँ लालपुर्जा प्राप्ति
अधिकृतबाट निर्णय पारित भएपछि मृतकको नाम कट्टा भई हकवालाको नाममा नयाँ डिजिटल कम्प्युटर पुर्जा प्राप्त हुन्छ।
तयारी कानुनी निवेदन तथा मञ्जुरीनामा ढाँचा (Editable Templates)
तपाईंलाई चाहिने निवेदन छान्नुहोस् र एक क्लिकमा कपी वा प्रिन्ट गरी विवरण भरेर पेश गर्नुहोस्।
💡 टिप: डट डट (....) भएको ठाउँमा आफ्नो सम्बन्धित जिल्ला, वडा, मृतकको नाम, कित्ता नम्बर र हकवालाको विवरण भरेर पेश गर्नुहोस्।
मुलुकी देवानी संहिता, २०७४ बमोजिम अपूताली (नामसारी) सम्बन्धी मुख्य कानुनी व्यवस्था
- • पहिलो हक: मृतकको सम्पत्तिमा पहिलो हक सँगै बसेका पति वा पत्नीको हुन्छ।
- • छोरा र छोरीको समान हक: विवाहित वा अविवाहित दुवै छोरी र छोराको बाबु-आमाको अपूताली (सम्पत्ति) मा समान हक लाग्दछ।
- • नाता प्रमाणितको अनिवार्यता: नामसारी गर्दा मृतकका सबै जीवित अंशियारहरूको नाम वडाको नाता प्रमाणितमा अनिवार्य खुल्नुपर्छ। कुनै अंशियारलाई लुकाएमा पछि जालसाजी मुद्दा लाग्न सक्छ।
- • विदेशमा रहेका हकवाला: विदेशमा रहेका हकवालाले नेपाल आउन नसके सम्बन्धित देशको नेपाली राजदूतावासमार्फत कन्सुलर वारिसनामा पठाएर आफ्नो भाग लिने वा मञ्जुरीनामा दिन सक्छन्।
नेपालमा जग्गा नामसारी (दाखिल खारेज) सम्बन्धी कानुनी जानकारी
जग्गाधनीको मृत्युपश्चात निजको स्वामित्वमा रहेको जग्गा श्रेस्ताबाट मृतकको नाम कट्टा गरी कानुनी हकवालाहरूको नाममा दर्ता कायम गर्ने प्रक्रियालाई मालपोतको भाषामा 'दाखिल खारेज' (Dakhil Kharij) भनिन्छ। यो मुलुकी देवानी संहिता २०७४ को अपूताली सम्बन्धी परिच्छेद र भूमिसुधार तथा मालपोत नियमावली अनुसार गरिन्छ।
📌 नामसारी गर्दा ध्यान दिनुपर्ने ३ मुख्य नियमहरू
- • सर्जमिन मुचुल्काको सत्यता: वडाको सर्जमिन मुचुल्कामा मृतकका सबै अंशियार हकवालाहरूको नाम उल्लेख हुनुपर्छ। कुनै एकलाई छुटाएर गरिएको नामसारी गैरकानुनी ठहरिन्छ।
- • ऋण वा रोक्का जाँच: जग्गा बैंक वा अदालतमा रोक्का छ भने पहिले रोक्का फुकुवा वा बैंकको सहमति आवश्यक पर्न सक्छ।
- • कर चुक्ता: सम्बन्धित स्थानीय तहमा सम्पत्ति कर र मालपोत कर चालु आर्थिक वर्षसम्मको चुक्ता भएको हुनुपर्छ।
⚖️ विवाद परेमा के गर्ने?
यदि हकवालाहरू बीच भागबण्डामा विवाद छ वा कुनै अंशियारले सहमति दिएन भने मालपोत कार्यालयले विवादित जग्गा एकल नाममा नामसारी नगरी सबै अंशियारहरूको संयुक्त नाममा नामसारी गरिदिन्छ। त्यसपछि अंशियारहरूले आपसी अंशबण्डा वा अदालतमा अंश मुद्दा दायर गरी आफ्नो भाग छुट्याउन सक्छन्।
जग्गा नामसारी सम्बन्धी बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू (FAQs)
के मृत्यु भएको धेरै वर्षपछि पनि नामसारी गर्न मिल्छ?
मिल्छ। मृत्यु भएको जतिसुकै वर्ष बितेको भए पनि मृत्यु दर्ता, नाता प्रमाणित र सर्जमिन मुचुल्का पेश गरी जुनसुकै बेला नामसारी (दाखिल खारेज) गराउन सकिन्छ। तर जति ढिलो गर्यो, हकवाला थपिँदै जाने हुँदा कागजात जुटाउन झन्झट हुन सक्छ।
नाता प्रमाणितमा नाम छुटेको हकवालाले के गर्ने?
यदि वडाको नाता प्रमाणितमा कुनै हकवालाको नाम छुटेको भए वडा कार्यालयमा पुनः प्रमाण पेश गरी नाता प्रमाणित सच्याउन सकिन्छ। नामसारी भइसकेको अवस्थामा मालपोत वा अदालतमा बदरको लागि उजुरी गर्न सकिन्छ।
नामसारी गर्दा पुँजीगत लाभकर (CGT) लाग्छ कि लाग्दैन?
लाग्दैन। मृत्युपश्चात हकवालाको नाममा नामसारी गर्दा कुनै पनि पुँजीगत लाभकर (Capital Gains Tax) लाग्दैन किनभने यो खरिद-बिक्री नभई प्राकृतिक उत्तराधिकार (अपूताली) हो।
